Opinie

Plug Power is een internationaal bedrijf in brandstofceltechnologie. Het hoofdkantoor staat in Latham (USA). Nederland heeft een vestiging in Apeldoorn. In Canada maakt Plug Power brandstofcelsystemen voor vorkheftrucks. Wereldwijd telt Plug Power ruim 300 medewerkers.

Plug Power maakt nog geen winst. Bas Dorsman, sales director in Apeldoorn: 'Een geaccepteerd feit. Ons product heeft een lange aanlooptijd nodig. We verwachten binnen enkele jaren in de zwarte cijfers te komen. Maar voorlopig moet er nog geld bij.'

Plug Power maakt een aantal producten. De GenCore is een noodstroomvoorziening tot 5 kWatt. De GenDrive een brandstofcelsysteem voor vorkheftrucks. Dan zijn er de combined heat & power systemen. Verder werkt men aan twee continu systemen: een systeem dat dieselgeneratoren kan vervangen als elektriciteitsvoorziening en een systeem voor huishoudelijk gebruik.

Noodstroom

Telecombedrijven plaatsen noodstroomvoorzieningen bij antennes

Combined heat & power systemen was het eerste product van Plug Power Holland. Dorsman: 'Technisch hartstikke goed, maar commercieel niet: veel te duur. Marktonderzoek toonde kansen op het gebied van noodstroomvoorziening. Onze noodstroom draait op waterstof uit flessen. De brandstofcel levert elektriciteit, water en warmte. Onze apparatuur is load following en gaat tot 5 kWatt elektriciteit. Met warmte doen we in deze applicatie niets. Het apparaat staat buiten. Het feit dat het apparaat zo stil is, is vaak een verkoopargument.'

De noodstroommarkt van Plug Power bestaat voor 80 procent uit telecombedrijven; de rest zijn met name energiebedrijven. Bij telecom gaat het vooral om mobiele operators; de noodstroomvoorziening is bedoeld voor de antennes. Bij de energiebedrijven gaat het vooral om belangrijke schakelstations.

Marktdiversiteit

'Noodstroomvoorzieningen waar het er op aankomt, en voor kleine vermogens, daar ligt onze kracht', zegt Dorsman. 'Onze apparatuur vraagt heel weinig onderhoud. De apparatuur werkt op de gekste plaatsen, onder de moeilijkste omstandigheden. Het rendement is hoog, bijna vijftig procent. De apparatuur checkt zichzelf elke maand en belt bijzonderheden door.'

Waarom een brandstofcel in noodstroomvoorziening? Dorsman: 'Nu wordt back up vaak met accu's gedaan. Dat heeft praktische bezwaren. De capaciteit stokt vaak bij 8 tot 12 uur; het aantal batterijen wordt anders te groot. Ons systeem levert minimaal 12 uur back up, maar langer kan ook. Aanschaf, onderhoud en vervanging van accu's zijn duur. Zo moet je accu's om de drie-vier jaar vervangen; het systeem van Plug Power gaat minimaal tien jaar mee. Bovendien zijn accu's erg temperatuurgevoelig. In het veld hebben ze daarom vaak een (stroomslurpende) klimaatregeling. Brandstofcelsystemen kennen die gevoeligheid niet. Verder is het systeem op grote afstand te bedienen.

Een noodstroomvoorziening van Plug Power

Nadeel zijn natuurlijk nog de hoge kosten. Dorsman: 'Onze belangrijkste markten liggen dus daar waar een hoge betrouwbaarheid vereist is. Waar je regelmatig en langdurig stroomuitval hebt. En bij barre klimatologische omstandigheden. In Nederland gaat dat allemaal niet op. Stroomstoringen kennen we hier nauwelijks. De Nederlandse telecombedrijven hebben noodstroomvoorzieningen voor maximaal een uurtje. Daar kunnen wij natuurlijk niet tegen concurreren, ook niet als onze prijs de helft zou zijn. Maar in Zuid-Europa, Afrika, Venezuela is de situatie heel anders.'

Orkanen

Zuid-Afrika is met ruim honderd systemen de grootste afnemer. Dorsman: 'Hier ligt het break even punt inmiddels op een à twee jaar. In Zuid-Europa iets onder de vijf jaar, in Nederland tussen acht en negen. Hier moet je dus bijzondere redenen hebben om deze apparatuur te plaatsen. Bij telecomvoorzieningen op daken bijvoorbeeld. Als je meer power nodig hebt, worden accu's te zwaar. Dan komt GenCore in beeld.'

Aan de Amerikaanse telecomoperator Sprint leverde Plug Power de GenCore voor een installatie in Hurricane Valley, als noodstroomvoorziening voor orkanen. Niet alleen tijdens, maar ook erna, als er nog bomen op de weg liggen. Met 18 waterstofflessen bedraagt de back up tijd bijna 110 uur. De apparatuur is getest onder allerlei extreme omstandigheden, zoals bosbranden, een horizontale regeninslag van 150 kilometer per uur en schoktests. De apparatuur is ook geschikt voor aardbevings- en woestijngebied.

Dorsman: 'Het blijft een kwestie van afwegen. En soms kun je beter voor accu's kiezen, soms beter voor een generator. Maar we zijn optie nummer drie geworden. Op onze grootste markt, Afrika, ligt ons potentieel marktaandeel nu rond dertig procent.'

Nederland moeilijk

Gekoppelde noodstroomvoorzieningen

Ook voor andere noodstroomvoorzieningen ziet Plug Power in Nederland weinig mogelijkheden. 'Ziekenhuizen of data centra bijvoorbeeld werken met een grote noodstroomvoorziening met een generator van honderden kWatts. Daar is ons vermogen te klein voor. Onze PEM-technologie heeft zijn beperkingen voor grotere vermogens. En er is een strategische reden: Plug Power wil commerciële systemen verkopen, en de grotere systemen zitten daar nog te ver van af.'

Wereldwijd zijn meer dan 600 systemen geleverd: in Afrika, de Zuid-Europese landen, de VS, Venezuela, Duitsland, Brazilië. In Duitsland is een nieuwe toepassing gevonden bij een gasbedrijf, als back up voor een pompstation. Het bedrijf wilde voor de opzet van een nieuw netwerk een groene oplossing, als vervanging van accu's.

Een probleem voor Nederland blijft de terugverdientijd van systemen. Dorsman: 'Tegenover een oplossing met accu's zijn wij in Nederland pas over acht, negen jaar concurrerend. Die terugverdientijd moet korter worden om van een reële investering te kunnen spreken. Zeg 4 à 5 jaar. In Zuid-Afrika is ons product al commercieel. Wat dat betreft lopen we als brandstofcelfabrikant echt voorop, wij hebben al een commercieel product. Het commercieel zijn is echter afhankelijk van de markt waarover we praten.

Toekomst

Plug Power Apeldoorn ontwikkelt ook continu systemen, combined heat & power apparatuur op lpg of aardgas. Reformertechnologie zet de brandstof om naar waterstof. Dorsman: 'We verwachten met dergelijke apparatuur ook in de huishoudelijke toepassingen interessant te worden: met een parallelsysteem naast het elektriciteitsnet. Met ons systeem kun je dan de afnamepiek aftoppen. Je aardgasverbruik stijgt iets, maar je elektriciteitsverbruik daalt zoveel dat je per saldo een lager energieverbruik hebt - een besparing van ongeveer een derde.'

PlugPower werkt nog steeds hard aan het verlagen van de kostprijs. Dorsman: 'Sinds 2003 is de kostprijs aanzienlijk gedaald. Dat stagneert nu wat. Uiteraard blijft productverbetering voor ons voorop staan. Maar de prijs blijft een belangrijk punt. Wat dat betreft is het gunstig voor ons dat de prijzen van accu's fors stijgen.'

Bureaucratie

Toch kan de brandstoftechnologie wel een steuntje in de rug gebruiken. Dorsman: 'Ik heb verschillende wensen: In de eerste plaats dat de laatste vooroordelen over waterstof verdwijnen. Dan de opbouw van een infrastructuur voor waterstof. Verder moet de overheid een veel actievere rol vervullen voor waterstof, en een voorbeeldfunctie. Wij krijgen als industrie nauwelijks hulp. De overheid heeft zelf ook noodstroomvoorzieningen, bijvoorbeeld voor politie en brandweer. En de overheid wil het gebruik van accu's verminderen. Wij hebben dus voorstellen gedaan om accu's en generatoren te vervangen door brandstofcelsystemen. Dat idee werd 'meegenomen' maar verzandde in de bureaucratie. Jammer. Wij zouden als Nederlandse vestiging van een internationaal bedrijf ook graag hier in Nederland mooie dingen doen. Maar we moeten het blijkbaar in het buitenland zoeken.'

Toch ziet Dorsman de toekomst rooskleurig. 'Het bewustzijn dat we op zoek moeten naar alternatieve energiebronnen groeit. De brandstofcel is een belangrijke optie. Onze kostprijs daalt, de kostprijs van bestaande technologie stijgt. Het komt goed. Maar als we als industrie wat steun in de rug zouden krijgen, zou het allemaal wat sneller kunnen.'